In het kader van de versterking van Inheemse zelfbeschikking en het duurzaam beheer van Inheemse gebieden in Suriname, heeft in Regio Oost een belangrijke training plaatsgevonden op het gebied van dataverzameling en monitoring. Deze training vormt een eerste concrete stap in de ontwikkeling van het Indigenous Peoples Territorial Monitoring System (IPTMS) – een systeem dat Inheemse gemeenschappen in staat stelt hun traditionele leefgebieden zelfstandig, gestructureerd en betrouwbaar te monitoren.

Een sterke start voor Regio Oost

Regio Oost kreeg bewust de gelegenheid om als eerste regio deze training te volgen. Hierdoor konden participanten vroegtijdig kennis en vaardigheden opbouwen in systematische dataverzameling, rapportage en monitoring.

De training combineerde traditionele kennis met moderne technologie. Er werd gewerkt met GPS-apparatuur, smartphones en digitale applicaties, evenals geografische informatiesystemen (GIS). Deze aanpak erkent de waarde van Inheemse kennis en ervaring, terwijl hedendaagse methoden worden ingezet om gegevens nauwkeurig te documenteren, analyseren en gebruiken als bewijs in beleids- en besluitvormingsprocessen.

IPTMS en het recht op zelfbeschikking

Het IPTMS staat niet op zichzelf. Het systeem is nauw verbonden met het recht op zelfbeschikking van Inheemse volkeren en het principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC). Door gemeenschappen zelf data te laten verzamelen en beheren, wordt hun positie versterkt in besluitvorming over hun grondgebied, natuurlijke hulpbronnen en toekomst.

De training in Regio Oost vormt daarmee een essentiële stap in de bredere uitrol van het IPTMS in Suriname, met focus op duurzame capaciteitsopbouw en collectief eigenaarschap.

Internationale samenwerking

De training werd geleid door George Awankaroe, met assistentie van Jossmet Shanaupe namens Bureau VIDS.

Technische begeleiding werd verzorgd door vertegenwoordigers van:

Amerindian Peoples Association (APA)

North Pakaraimas District Council (NPDC)

Deze samenwerking met Guyanese partners versterkte de uitwisseling van kennis en ervaring op regionaal niveau.

Uitdagingen en Successen

Tijdens de evaluatie met participanten uit verschillende dorpen werden belangrijke aandachtspunten én positieve ontwikkelingen besproken.

Uitdagingen

Beperkte apparatuur en transport

Er is een tekort aan GPS-toestellen, telefoons en andere hulpmiddelen. Niet elk dorp beschikt over eigen apparatuur. Ook het beheer, onderhoud en transport (over land en water) vormen een grote uitdaging, zeker in afgelegen gebieden zoals Galibi.

Veiligheid en beheer van data

De bescherming van verzamelde data vraagt om duidelijke afspraken en systemen. Risico’s op dataverlies of onbevoegde toegang moeten worden beperkt door goede opslag- en beheersstructuren.

Samenwerking met de overheid

De samenwerking rond thema’s zoals illegale visserij verloopt niet altijd soepel. Ook de uitvoering van het Kalina- en Lokono-vonnis blijft een belangrijk aandachtspunt. Gebrek aan concrete opvolging belemmert effectieve bescherming van het grondgebied.

Illegale activiteiten en gronduitgifte

Illegale houtkap, goudwinning, visserij, gronduitgifte en grondconversie vormen ernstige bedreigingen voor traditionele gebieden en de leefwijze van gemeenschappen.

Klimaat- en natuurverandering

Veranderingen in regenval, waterstanden en biodiversiteit hebben directe impact op het dagelijks leven. Structurele monitoring is daarom essentieel.

Bewustwording en vertrouwen

Niet iedereen binnen de gemeenschap is zich volledig bewust van het belang van monitoring. Transparantie, uitleg en betrokkenheid blijven cruciaal.

Duurzaamheid

Langetermijnfinanciering, blijvende training en structurele ondersteuning zijn nodig om het project duurzaam voort te zetten.

Successen

Grotere zichtbaarheid

Monitoring vergroot de zichtbaarheid van gemeenschappen, zowel richting overheid als intern binnen de dorpen.

Versterkte kennis van het grondgebied

Door veldwerk en landverkenning groeit het gevoel van eigenaarschap en verantwoordelijkheid.

Fysieke grensafbakening

Een duidelijke grens tussen Marijkedorp en Alfonsdorp kan bijdragen aan het verminderen van conflicten en illegale activiteiten.

Capaciteitsopbouw

Alle deelnemers beschouwen de IPTMS-training als een groot succes. De opgedane kennis is direct toepasbaar in het veld.

Meer kennis over data en klimaat

Participanten leerden hoe data kan worden ingezet om milieuproblemen en klimaatverandering vast te leggen en te onderbouwen in gesprekken met overheid en externe partijen.

Dialoog en beleidsbeïnvloeding

Goed gedocumenteerde data versterkt advocacy, lobby en beleidsbeïnvloeding.

Werkgelegenheid en nieuwe initiatieven

Het project creëert kansen voor lokale werkgelegenheid en nieuwe initiatieven binnen de dorpen.

Conclusie

Ondanks de bestaande uitdagingen tonen de behaalde resultaten aan dat gemeenschapsgerichte monitoring een krachtig instrument is voor bescherming van Inheemse gebieden.

Met verdere investeringen in apparatuur, dataveiligheid, bewustwording en duurzaamheid kan het IPTMS uitgroeien tot een solide en zelfstandig systeem dat bijdraagt aan de versterking van Inheemse zelfbeschikking in Suriname.

Samen bouwen we aan sterke gemeenschappen en beschermd grondgebied.