Bezoek aan Galibi en gesprekken met de gemeenschap

Dat de groep zelf ook meer leert over de diverse realiteitssituaties van Inheemse en Tribale volken in de verschillende landen van het Amazonegebied worden er fysieke veldbezoeken aan deze gemeenschappen ingepland tijdens de Yutzu Group meetings.

In Suriname  werden daarom twee dorpen geselecteerd voor veldbezoeken: Nieuw-Aurora door VSG en Galibi door VIDS – de TF partners in Suriname- Tijdens het bezoek aan Galibi waren ook dorpshoofden aanwezig van bestuur VIDS, KLIM, OSIP en VSG. Er werd  gesproken met verschillende sleutelfiguren binnen de gemeenschap van Galibi, o.a de visserij coöperatie, Stidunal, touroperators/lodgehouders,over de ontwikkeling van Galibi en de verschillende uitdagingen waarmee ze geconfronteerd worden.

Presentaties over ontwikkeling en biodiversiteit

Dorpshoofd Pané gaf daarnaast als Traditioneel Gezag een uiteenzetting over de geschiedenis en ontwikkeling van Galibi, met aandacht voor onderwijs, visserij, toerisme en gezondheidszorg. Hij sprak ook over uitdagingen zoals klimaatverandering en de stijgende kosten van levensonderhoud. Daarnaast benadrukte hij dat de gemeenschap via stichtingen, vrouwenorganisatie en andere initiatieven zelf werkt aan ontwikkeling en vooruitgang. Ook dorpshoofd Selowin Alamijawari  benadrukte het belang van de visserijsector en  van de bescherming van de biodiversiteit.

Regionale samenwerking en culturele afsluiting

Tijdens de discussies stelden regionale vertegenwoordigers vragen over de ontwikkeling van de Inheemse dorpen en de rol van de overheid. Ook vroegen zij hoe wij zelf werken aan dorpsontwikkeling, ondanks het gebrek aan wettelijke erkenning van Inheemse rechten in Suriname. De aanwezigen benadrukten dat internationale principes zoals FPIC, collectieve grondenrechten en zelfbestuur essentieel blijven in de strijd voor erkenning.De dorpshoofden gaven  input op de gestelde vragen en zullen de aanbevelingen van de groep meenemen in hun werk. De Yutzu groep zal de verzamelde informatie verwerken en meenemen in hun advies naar Tenure Facility voor hun regionaal programma. De culturele groep Mutusji sloot de bijeenkomst af met een culturele avond, waarbij de gasten genoten van traditionele sambura..

Het bericht YUTZU Groep brengt bezoekt aan Galibi verscheen eerst op VIDS.

Aan de training hebben deelnemers uit de dorpen Konomerume (Donderkamp), Corneliskondre en Ametare (Kalebaskreek) deelgenomen.

Versterking van lokaal toezicht en bescherming

Het IPTMS is gericht op het systematisch monitoren van activiteiten binnen Inheemse leefgebieden. Dit omvat het signaleren en vastleggen van bedreigingen, ongeautoriseerde indringers en economische activiteiten die negatieve gevolgen kunnen hebben voor de leefwijze van de gemeenschappen.

Controle, dataverzameling en rapportage stellen dorpen in staat om zelf beter toezicht te houden op ontwikkelingen in hun gebieden.

Tijdens de training is gewerkt met praktische tools zoals drones, GPS-apparatuur en digitale applicaties (waaronder Locus Map en KoboToolbox).

Lokale uitdagingen centraal

De training sloot nauw aan op actuele uitdagingen in de regio. De deelnemende dorpen kampen onder andere met sportjacht en sportvisserij. Deze activiteiten zetten de wild- en visstand onder druk, terwijl de gemeenschappen hiervan afhankelijk zijn voor hun levensonderhoud.

Tijdens het veldwerk bezocht het team ook Grankreek. Deze gemeenschap heeft te maken met grootschalige zandafgravingen en gevaarlijke zandputten.. Deze activiteiten hebben reeds geleid tot spanningen en vormen een direct risico voor de leefomgeving, met mogelijke overstromingen als gevolg.

Vervolg en duurzame opbouw

De IPTMS-training maakt deel uit van een breder traject binnen het Tenure Facility-project, gericht op de structurele versterking van territoriale monitoring door Inheemse gemeenschappen.In de komende periode verzorgt VIDS aanvullende trainingen, zodat de dorpen zelfstandig hun eigen monitoringsystemen kunnen opzetten, beheren en inzetten voor de bescherming van hun leefgebieden.

Het bericht IPTMS-training: Monitoring Inheemse territoria Saramacca/Wayambo verscheen eerst op VIDS.

Op 14 april jongstleden is een aluminium boot aangeschaft voor Konomerume (Donderskamp), gefinancierd uit het dorpsfonds dat voor dorpsontwikkelingsprojecten gericht op het stimuleren van ondernemerschap, is opgezet. Dit fonds werd ingesteld met middelen van Forest Peoples Program (FPP) uit het Forest Vision Partnership project. Konomerume werkte samen met hun facilitator Mardo Arupa en VIDS-medewerker Marie-Josee Artist de afgelopen jaren aan activiteiten en het ontwikkelen van een visie over toekomstplannen van Konomerume. De boot arriveerde op 16 april, tot grote vreugde van de gemeenschap, die deze mijlpaal samen vierde.

“Twee jaren geleden had het dorp al een boot gekocht die van hout was gemaakt, maar er waren gevallen waarbij bewoners niet al hun spullen konden brengen omdat de boot te vol was en genoodzaakt waren een deel achter te laten in Boskamp. Dus toen de gemeenschap gehoord hadden dat er een kans was om een tweede boot aan te schaffen hebben we werk ervan gemaakt. Het is goed dat we onze eigen vervoer hebben’’ Aldus Jopoto Joghie van Konomerume.

Voor Konomerume is transport altijd een uitdaging geweest. Bewoners zijn volledig afhankelijk van de rivier om naar de stad te reizen voor essentiële diensten zoals het afzetten van hun producten voor verkoop, het doen van inkopen, medische zorg en andere noodzakelijke voorzieningen. Deze reis duurt ongeveer zes uur, wat de situatie extra uitdagend maakt. Met de komst van deze nieuwe boot wordt de bereikbaarheid van het dorp aanzienlijk verbeterd.

Dankbetuiging

Jopoto Joghie spreekt zijn dank uit aan de donor en VIDS voor hun bijdrage aan het realiseren van deze belangrijke stap voor de gemeenschap. Tegelijkertijd roepen wij u op om Konomerume te ondersteunen bij de aankoop van een buitenboordmachine voor de nieuwe boot.

Het bericht Nieuwe Boot voor Konomerume: Een Mijlpaal voor Transport en Ontwikkeling verscheen eerst op VIDS.

Het bericht Natuurbehoud en Inheemse Rechten in Suriname verscheen eerst op VIDS.

Tijdens de bijeenkomst deelden keynote sprekers van VIDS hun inzichten en ervaringen uit Belém, ondersteund met beeldmateriaal van de reis.Één van de sprekers stond stil bij het thema cassaveziekte in Suriname en de directe impact daarvan op de voedselzekerheid van Inheemse gemeenschappen. Daarnaast benadrukten zij het belang van structurele betrokkenheid en FPIC (Free, Prior and Informed Consent) van Inheemse Volken in al het klimaatbeleid.

Een bijzonder moment was het rollenspel “De Stem van het Bos”, waarin één vraag centraal stond: Wie spreekt voor het bos wanneer ontwikkeling zijn grenzen overschrijdt? Voor Inheemse volken is het bos geen hulpbron – het is ons thuis, onze cultuur en onze toekomst. En daarom laten we ons stem horen. ‘Wij zijn de stem van het bos – luister naar ons.’

Vertegenwoordigers van het Suriname Amazone Collectief, Mulokot, de Vereniging van Saamaka Gemeenschappen en VIDS sloten de presentatie af met een panelgesprek. Dit vormde niet alleen een terugblik, maar ook een krachtige oproep tot erkenning van Inheemse oplossingen voor duurzame ontwikkeling.

Het bericht Stemmen van de Amazone: VIDS Blikt Terug op ROAD to COP 30 verscheen eerst op VIDS.

Een sterke start voor Regio Oost

Regio Oost kreeg bewust de gelegenheid om als eerste regio deze training te volgen. Hierdoor konden participanten vroegtijdig kennis en vaardigheden opbouwen in systematische dataverzameling, rapportage en monitoring.

De training combineerde traditionele kennis met moderne technologie. Er werd gewerkt met GPS-apparatuur, smartphones en digitale applicaties, evenals geografische informatiesystemen (GIS). Deze aanpak erkent de waarde van Inheemse kennis en ervaring, terwijl hedendaagse methoden worden ingezet om gegevens nauwkeurig te documenteren, analyseren en gebruiken als bewijs in beleids- en besluitvormingsprocessen.

IPTMS en het recht op zelfbeschikking

Het IPTMS staat niet op zichzelf. Het systeem is nauw verbonden met het recht op zelfbeschikking van Inheemse volkeren en het principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC). Door gemeenschappen zelf data te laten verzamelen en beheren, wordt hun positie versterkt in besluitvorming over hun grondgebied, natuurlijke hulpbronnen en toekomst.

De training in Regio Oost vormt daarmee een essentiële stap in de bredere uitrol van het IPTMS in Suriname, met focus op duurzame capaciteitsopbouw en collectief eigenaarschap.

Internationale samenwerking

De training werd geleid door George Awankaroe, met assistentie van Jossmet Shanaupe namens Bureau VIDS.

Technische begeleiding werd verzorgd door vertegenwoordigers van:

Amerindian Peoples Association (APA)

North Pakaraimas District Council (NPDC)

Deze samenwerking met Guyanese partners versterkte de uitwisseling van kennis en ervaring op regionaal niveau.

Uitdagingen en Successen

Tijdens de evaluatie met participanten uit verschillende dorpen werden belangrijke aandachtspunten én positieve ontwikkelingen besproken.

Uitdagingen

Beperkte apparatuur en transport

Er is een tekort aan GPS-toestellen, telefoons en andere hulpmiddelen. Niet elk dorp beschikt over eigen apparatuur. Ook het beheer, onderhoud en transport (over land en water) vormen een grote uitdaging, zeker in afgelegen gebieden zoals Galibi.

Veiligheid en beheer van data

De bescherming van verzamelde data vraagt om duidelijke afspraken en systemen. Risico’s op dataverlies of onbevoegde toegang moeten worden beperkt door goede opslag- en beheersstructuren.

Samenwerking met de overheid

De samenwerking rond thema’s zoals illegale visserij verloopt niet altijd soepel. Ook de uitvoering van het Kalina- en Lokono-vonnis blijft een belangrijk aandachtspunt. Gebrek aan concrete opvolging belemmert effectieve bescherming van het grondgebied.

Illegale activiteiten en gronduitgifte

Illegale houtkap, goudwinning, visserij, gronduitgifte en grondconversie vormen ernstige bedreigingen voor traditionele gebieden en de leefwijze van gemeenschappen.

Klimaat- en natuurverandering

Veranderingen in regenval, waterstanden en biodiversiteit hebben directe impact op het dagelijks leven. Structurele monitoring is daarom essentieel.

Bewustwording en vertrouwen

Niet iedereen binnen de gemeenschap is zich volledig bewust van het belang van monitoring. Transparantie, uitleg en betrokkenheid blijven cruciaal.

Duurzaamheid

Langetermijnfinanciering, blijvende training en structurele ondersteuning zijn nodig om het project duurzaam voort te zetten.

Successen

Grotere zichtbaarheid

Monitoring vergroot de zichtbaarheid van gemeenschappen, zowel richting overheid als intern binnen de dorpen.

Versterkte kennis van het grondgebied

Door veldwerk en landverkenning groeit het gevoel van eigenaarschap en verantwoordelijkheid.

Fysieke grensafbakening

Een duidelijke grens tussen Marijkedorp en Alfonsdorp kan bijdragen aan het verminderen van conflicten en illegale activiteiten.

Capaciteitsopbouw

Alle deelnemers beschouwen de IPTMS-training als een groot succes. De opgedane kennis is direct toepasbaar in het veld.

Meer kennis over data en klimaat

Participanten leerden hoe data kan worden ingezet om milieuproblemen en klimaatverandering vast te leggen en te onderbouwen in gesprekken met overheid en externe partijen.

Dialoog en beleidsbeïnvloeding

Goed gedocumenteerde data versterkt advocacy, lobby en beleidsbeïnvloeding.

Werkgelegenheid en nieuwe initiatieven

Het project creëert kansen voor lokale werkgelegenheid en nieuwe initiatieven binnen de dorpen.

Conclusie

Ondanks de bestaande uitdagingen tonen de behaalde resultaten aan dat gemeenschapsgerichte monitoring een krachtig instrument is voor bescherming van Inheemse gebieden.

Met verdere investeringen in apparatuur, dataveiligheid, bewustwording en duurzaamheid kan het IPTMS uitgroeien tot een solide en zelfstandig systeem dat bijdraagt aan de versterking van Inheemse zelfbeschikking in Suriname.

Samen bouwen we aan sterke gemeenschappen en beschermd grondgebied.

Het bericht IPTMS-training Regio Oost: Inheemse Gemeenschappen Versterken hun Zelfbeschikking via Territoriale Monitoring verscheen eerst op VIDS.

Het bericht FPIC-protocol Suriname: Van formaliteit naar fundamenteel recht verscheen eerst op VIDS.

Van 16 tot en met 19 september vond in Bogotá, Colombia, een regionale bijeenkomst plaats over het gebruik van geografische informatiesystemen (GIS) ter bescherming van Inheemse territoria in Zuid- en Midden-Amerika.
De Nationale Commissie van Inheemse Territoria (CNTI) in Colombia was gastheer en ontving delegaties uit o.a. Colombia, Peru, Bolivia, Ecuador, Guatemala, Panama, Brazilië, Suriname en Guyana.

De sessies werden gehouden in het Instituto Geográfico Agustín Codazzi (IGAC).

Spirituele opening en technologische innovatie

De bijeenkomst werd geopend met een ceremonie door de Mamos van het Arhuaco-volk, waarin de diepe spirituele verbondenheid tussen land, herinnering en leven centraal stond. CNTI en het Observatorium voor Territoriale Rechten (ODTPI) presenteerden vervolgens de vooruitgang van het Inheemse Geografische Informatiesysteem (SIG-I).

Dit systeem combineert traditionele kennis met moderne technologie om autonomie, cultuurbehoud en bescherming van heilige plaatsen te ondersteunen. Daarnaast speelt het een cruciale rol in onderwijs, planning en de verdediging van collectieve rechten.

GIS: meer dan een hulpmiddel

Alle deelnemers waren het erover eens: GIS is niet slechts een technische tool, maar een hoeder van herinnering, rechten en leven. Het biedt Inheemse gemeenschappen een krachtig middel om hun territoria te verdedigen tegen toenemende bedreigingen en om te bouwen aan rechtvaardig bestuur, gebaseerd op zelfbeschikking.

Surinaamse inbreng

VIDS (Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname) bracht tijdens de bijeenkomst haar visie in over collectieve rechten en duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Hoewel de collectieve rechten van Inheemse volken in Suriname op het gebied van zelfbeschikking, land en bestuur nog geen wettelijke erkenning genieten, is tijdens de bijeenkomst het belang van een Territoriaal Monitoring- en Surveillance Systeem voor Inheemse Volken (IPTMS) nadrukkelijk onderstreept.

Dit systeem weerspiegelt de gezamenlijke inzet van Inheemse dorpsgemeenschappen om hun territoria zelfstandig te monitoren en te beschermen.

VIDS-vertegenwoordigers Cylene France en George Awankaroe benadrukten daarbij het belang van zelfbeschikking en ownership: Inheemse volken moeten zelf aan het roer staan bij de bescherming van hun leefgebieden.

Momenteel wordt dit principe in de praktijk gebracht via een project dat gericht is op de verdere ontwikkeling en implementatie van het IPTMS.

Vooruitblik: regionaal netwerk en samenwerking

Uit de discussies kwamen duidelijke vervolgstappen naar voren. Zo is voorgesteld om een regionaal netwerk op te richten ter versterking van Inheemse GIS-initiatieven, met nadruk op communicatie, belangenbehartiging en capaciteitsopbouw. Ook werd afgesproken om elkaar opnieuw te ontmoeten (vritueel) op 18 oktober 2025, tijdens World Nature Protection Day, om de samenwerking verder vorm te geven.

Het bericht GIS als krachtig wapen ter verdediging van Inheemse territoria verscheen eerst op VIDS.

Hoogtepunt: IV Mars van Inheemse Vrouwen

Op 7 augustus vond de IV Marcha das Mulheres Indígenas plaats, georganiseerd door Anmiga. Het thema van dit jaar was:

“Ons lichaam, ons territorium – Verbindingen van volharding: de stem van Inheemse vrouwen van het Amazonegebied”.

Deze mars bracht duizenden vrouwen uit het hele Amazonegebied samen om hun strijd zichtbaar te maken voor de bescherming van hun gebieden, rechten en culturen.

Belangrijke thema’s tijdens de bijeenkomst

Tijdens de bijeenkomsten en de mars kwamen onder andere de volgende onderwerpen aan bod:

• Stoppen van gendergerelateerd geweld tegen Inheemse vrouwen en meisjes
  
• Vergroten van de vertegenwoordiging van vrouwen in leiderschaps- en beleidsposities
  
• Versterken van de stem van Inheemse gemeenschappen
  
• Het belang van verhalen als krachtbron
  
• Demarcatie voor bescherming van woon- en leefgebieden
  
• De rol van Inheemse vrouwen in COP30, met nadruk op een genderperspectief
  

Stem uit Suriname

Shylina Lingaard ziet de deelname als “een belangrijke stap in de regionale samenwerking en bewustwording van collectieve rechten, rollen en uitdagingen van Inheemse vrouwen.”

Dorpshoofd Margriet Biswane benadrukt:
“Vrouwen in het Amazonegebied ervaren dezelfde uitdagingen – als vrouw, als leider en als beschermer van hun grondgebied. Deze reis heeft bevestigd dat wij niet alleen zijn in onze strijd: hun stem is van mij, en mijn stem is van hun.”

Historische stap in Brazilië

In Brazilië markeert deze regeringsperiode een historisch keerpunt: voor het eerst is er een Ministerie voor Inheemse Volken, geleid door een vrouw – Sônia Guajajara. Haar leiderschap symboliseert hoop, kracht en een nieuwe fase in de erkenning én versterking van de rechten van Inheemse volken en vrouwen wereldwijd.

Het bericht VIDS vertegenwoordigt Suriname bij IV Mars van Inheemse Vrouwen in Brasília verscheen eerst op VIDS.

Tijdens deze bijeenkomst kwamen experts, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en vertegenwoordigers van gemeenschappen uit de regio samen om de gevaren van kwikgebruik in de kleinschalige goudwinning te bespreken. Hoewel het gebruik van kwik verboden is, blijft de illegale handel voortbestaan en vormt die een ernstige bedreiging voor mens en milieu.

De gezondheidsrisico’s van kwik kwamen sterk naar voren, vooral voor gemeenschappen die in de nabijheid van goudwinningsgebieden leven. Daarnaast werden duurzame, alternatieve methoden voor goudwinning zonder kwikgebruik gepresenteerd. De conferentie bood een waardevol platform voor kennisdeling en samenwerking, met als doel een gezondere en veiligere toekomst voor de Guiana’s.Voor VIDS is het van groot belang om actief deel te nemen aan bijeenkomsten over kwikvrije goudwinning, omdat deze direct invloed hebben op de Inheemse gemeenschap. Door het gebruik van kwik raakt het rivierwater ernstig vervuild, met alle gevolgen van dien voor mens, natuur en cultuur. Daarom is het essentieel dat de overheid VIDS hierbij structureel betrekt.

Het bericht VIDS volgt regionale ontwikkelingen rond kwikvrije goudwinning in de Guiana’s verscheen eerst op VIDS.