Bezoek aan Galibi en gesprekken met de gemeenschap

Dat de groep zelf ook meer leert over de diverse realiteitssituaties van Inheemse en Tribale volken in de verschillende landen van het Amazonegebied worden er fysieke veldbezoeken aan deze gemeenschappen ingepland tijdens de Yutzu Group meetings.

In Suriname  werden daarom twee dorpen geselecteerd voor veldbezoeken: Nieuw-Aurora door VSG en Galibi door VIDS – de TF partners in Suriname- Tijdens het bezoek aan Galibi waren ook dorpshoofden aanwezig van bestuur VIDS, KLIM, OSIP en VSG. Er werd  gesproken met verschillende sleutelfiguren binnen de gemeenschap van Galibi, o.a de visserij coöperatie, Stidunal, touroperators/lodgehouders,over de ontwikkeling van Galibi en de verschillende uitdagingen waarmee ze geconfronteerd worden.

Presentaties over ontwikkeling en biodiversiteit

Dorpshoofd Pané gaf daarnaast als Traditioneel Gezag een uiteenzetting over de geschiedenis en ontwikkeling van Galibi, met aandacht voor onderwijs, visserij, toerisme en gezondheidszorg. Hij sprak ook over uitdagingen zoals klimaatverandering en de stijgende kosten van levensonderhoud. Daarnaast benadrukte hij dat de gemeenschap via stichtingen, vrouwenorganisatie en andere initiatieven zelf werkt aan ontwikkeling en vooruitgang. Ook dorpshoofd Selowin Alamijawari  benadrukte het belang van de visserijsector en  van de bescherming van de biodiversiteit.

Regionale samenwerking en culturele afsluiting

Tijdens de discussies stelden regionale vertegenwoordigers vragen over de ontwikkeling van de Inheemse dorpen en de rol van de overheid. Ook vroegen zij hoe wij zelf werken aan dorpsontwikkeling, ondanks het gebrek aan wettelijke erkenning van Inheemse rechten in Suriname. De aanwezigen benadrukten dat internationale principes zoals FPIC, collectieve grondenrechten en zelfbestuur essentieel blijven in de strijd voor erkenning.De dorpshoofden gaven  input op de gestelde vragen en zullen de aanbevelingen van de groep meenemen in hun werk. De Yutzu groep zal de verzamelde informatie verwerken en meenemen in hun advies naar Tenure Facility voor hun regionaal programma. De culturele groep Mutusji sloot de bijeenkomst af met een culturele avond, waarbij de gasten genoten van traditionele sambura..

Het bericht YUTZU Groep brengt bezoekt aan Galibi verscheen eerst op VIDS.

Aan de training hebben deelnemers uit de dorpen Konomerume (Donderkamp), Corneliskondre en Ametare (Kalebaskreek) deelgenomen.

Versterking van lokaal toezicht en bescherming

Het IPTMS is gericht op het systematisch monitoren van activiteiten binnen Inheemse leefgebieden. Dit omvat het signaleren en vastleggen van bedreigingen, ongeautoriseerde indringers en economische activiteiten die negatieve gevolgen kunnen hebben voor de leefwijze van de gemeenschappen.

Controle, dataverzameling en rapportage stellen dorpen in staat om zelf beter toezicht te houden op ontwikkelingen in hun gebieden.

Tijdens de training is gewerkt met praktische tools zoals drones, GPS-apparatuur en digitale applicaties (waaronder Locus Map en KoboToolbox).

Lokale uitdagingen centraal

De training sloot nauw aan op actuele uitdagingen in de regio. De deelnemende dorpen kampen onder andere met sportjacht en sportvisserij. Deze activiteiten zetten de wild- en visstand onder druk, terwijl de gemeenschappen hiervan afhankelijk zijn voor hun levensonderhoud.

Tijdens het veldwerk bezocht het team ook Grankreek. Deze gemeenschap heeft te maken met grootschalige zandafgravingen en gevaarlijke zandputten.. Deze activiteiten hebben reeds geleid tot spanningen en vormen een direct risico voor de leefomgeving, met mogelijke overstromingen als gevolg.

Vervolg en duurzame opbouw

De IPTMS-training maakt deel uit van een breder traject binnen het Tenure Facility-project, gericht op de structurele versterking van territoriale monitoring door Inheemse gemeenschappen.In de komende periode verzorgt VIDS aanvullende trainingen, zodat de dorpen zelfstandig hun eigen monitoringsystemen kunnen opzetten, beheren en inzetten voor de bescherming van hun leefgebieden.

Het bericht IPTMS-training: Monitoring Inheemse territoria Saramacca/Wayambo verscheen eerst op VIDS.

Op 14 april jongstleden is een aluminium boot aangeschaft voor Konomerume (Donderskamp), gefinancierd uit het dorpsfonds dat voor dorpsontwikkelingsprojecten gericht op het stimuleren van ondernemerschap, is opgezet. Dit fonds werd ingesteld met middelen van Forest Peoples Program (FPP) uit het Forest Vision Partnership project. Konomerume werkte samen met hun facilitator Mardo Arupa en VIDS-medewerker Marie-Josee Artist de afgelopen jaren aan activiteiten en het ontwikkelen van een visie over toekomstplannen van Konomerume. De boot arriveerde op 16 april, tot grote vreugde van de gemeenschap, die deze mijlpaal samen vierde.

“Twee jaren geleden had het dorp al een boot gekocht die van hout was gemaakt, maar er waren gevallen waarbij bewoners niet al hun spullen konden brengen omdat de boot te vol was en genoodzaakt waren een deel achter te laten in Boskamp. Dus toen de gemeenschap gehoord hadden dat er een kans was om een tweede boot aan te schaffen hebben we werk ervan gemaakt. Het is goed dat we onze eigen vervoer hebben’’ Aldus Jopoto Joghie van Konomerume.

Voor Konomerume is transport altijd een uitdaging geweest. Bewoners zijn volledig afhankelijk van de rivier om naar de stad te reizen voor essentiële diensten zoals het afzetten van hun producten voor verkoop, het doen van inkopen, medische zorg en andere noodzakelijke voorzieningen. Deze reis duurt ongeveer zes uur, wat de situatie extra uitdagend maakt. Met de komst van deze nieuwe boot wordt de bereikbaarheid van het dorp aanzienlijk verbeterd.

Dankbetuiging

Jopoto Joghie spreekt zijn dank uit aan de donor en VIDS voor hun bijdrage aan het realiseren van deze belangrijke stap voor de gemeenschap. Tegelijkertijd roepen wij u op om Konomerume te ondersteunen bij de aankoop van een buitenboordmachine voor de nieuwe boot.

Het bericht Nieuwe Boot voor Konomerume: Een Mijlpaal voor Transport en Ontwikkeling verscheen eerst op VIDS.

Het bericht Natuurbehoud en Inheemse Rechten in Suriname verscheen eerst op VIDS.

Tijdens de bijeenkomst deelden keynote sprekers van VIDS hun inzichten en ervaringen uit Belém, ondersteund met beeldmateriaal van de reis.Één van de sprekers stond stil bij het thema cassaveziekte in Suriname en de directe impact daarvan op de voedselzekerheid van Inheemse gemeenschappen. Daarnaast benadrukten zij het belang van structurele betrokkenheid en FPIC (Free, Prior and Informed Consent) van Inheemse Volken in al het klimaatbeleid.

Een bijzonder moment was het rollenspel “De Stem van het Bos”, waarin één vraag centraal stond: Wie spreekt voor het bos wanneer ontwikkeling zijn grenzen overschrijdt? Voor Inheemse volken is het bos geen hulpbron – het is ons thuis, onze cultuur en onze toekomst. En daarom laten we ons stem horen. ‘Wij zijn de stem van het bos – luister naar ons.’

Vertegenwoordigers van het Suriname Amazone Collectief, Mulokot, de Vereniging van Saamaka Gemeenschappen en VIDS sloten de presentatie af met een panelgesprek. Dit vormde niet alleen een terugblik, maar ook een krachtige oproep tot erkenning van Inheemse oplossingen voor duurzame ontwikkeling.

Het bericht Stemmen van de Amazone: VIDS Blikt Terug op ROAD to COP 30 verscheen eerst op VIDS.

Van 16 tot en met 19 september vond in Bogotá, Colombia, een regionale bijeenkomst plaats over het gebruik van geografische informatiesystemen (GIS) ter bescherming van Inheemse territoria in Zuid- en Midden-Amerika.
De Nationale Commissie van Inheemse Territoria (CNTI) in Colombia was gastheer en ontving delegaties uit o.a. Colombia, Peru, Bolivia, Ecuador, Guatemala, Panama, Brazilië, Suriname en Guyana.

De sessies werden gehouden in het Instituto Geográfico Agustín Codazzi (IGAC).

Spirituele opening en technologische innovatie

De bijeenkomst werd geopend met een ceremonie door de Mamos van het Arhuaco-volk, waarin de diepe spirituele verbondenheid tussen land, herinnering en leven centraal stond. CNTI en het Observatorium voor Territoriale Rechten (ODTPI) presenteerden vervolgens de vooruitgang van het Inheemse Geografische Informatiesysteem (SIG-I).

Dit systeem combineert traditionele kennis met moderne technologie om autonomie, cultuurbehoud en bescherming van heilige plaatsen te ondersteunen. Daarnaast speelt het een cruciale rol in onderwijs, planning en de verdediging van collectieve rechten.

GIS: meer dan een hulpmiddel

Alle deelnemers waren het erover eens: GIS is niet slechts een technische tool, maar een hoeder van herinnering, rechten en leven. Het biedt Inheemse gemeenschappen een krachtig middel om hun territoria te verdedigen tegen toenemende bedreigingen en om te bouwen aan rechtvaardig bestuur, gebaseerd op zelfbeschikking.

Surinaamse inbreng

VIDS (Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname) bracht tijdens de bijeenkomst haar visie in over collectieve rechten en duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Hoewel de collectieve rechten van Inheemse volken in Suriname op het gebied van zelfbeschikking, land en bestuur nog geen wettelijke erkenning genieten, is tijdens de bijeenkomst het belang van een Territoriaal Monitoring- en Surveillance Systeem voor Inheemse Volken (IPTMS) nadrukkelijk onderstreept.

Dit systeem weerspiegelt de gezamenlijke inzet van Inheemse dorpsgemeenschappen om hun territoria zelfstandig te monitoren en te beschermen.

VIDS-vertegenwoordigers Cylene France en George Awankaroe benadrukten daarbij het belang van zelfbeschikking en ownership: Inheemse volken moeten zelf aan het roer staan bij de bescherming van hun leefgebieden.

Momenteel wordt dit principe in de praktijk gebracht via een project dat gericht is op de verdere ontwikkeling en implementatie van het IPTMS.

Vooruitblik: regionaal netwerk en samenwerking

Uit de discussies kwamen duidelijke vervolgstappen naar voren. Zo is voorgesteld om een regionaal netwerk op te richten ter versterking van Inheemse GIS-initiatieven, met nadruk op communicatie, belangenbehartiging en capaciteitsopbouw. Ook werd afgesproken om elkaar opnieuw te ontmoeten (vritueel) op 18 oktober 2025, tijdens World Nature Protection Day, om de samenwerking verder vorm te geven.

Het bericht GIS als krachtig wapen ter verdediging van Inheemse territoria verscheen eerst op VIDS.

Hoogtepunt: IV Mars van Inheemse Vrouwen

Op 7 augustus vond de IV Marcha das Mulheres Indígenas plaats, georganiseerd door Anmiga. Het thema van dit jaar was:

“Ons lichaam, ons territorium – Verbindingen van volharding: de stem van Inheemse vrouwen van het Amazonegebied”.

Deze mars bracht duizenden vrouwen uit het hele Amazonegebied samen om hun strijd zichtbaar te maken voor de bescherming van hun gebieden, rechten en culturen.

Belangrijke thema’s tijdens de bijeenkomst

Tijdens de bijeenkomsten en de mars kwamen onder andere de volgende onderwerpen aan bod:

• Stoppen van gendergerelateerd geweld tegen Inheemse vrouwen en meisjes
  
• Vergroten van de vertegenwoordiging van vrouwen in leiderschaps- en beleidsposities
  
• Versterken van de stem van Inheemse gemeenschappen
  
• Het belang van verhalen als krachtbron
  
• Demarcatie voor bescherming van woon- en leefgebieden
  
• De rol van Inheemse vrouwen in COP30, met nadruk op een genderperspectief
  

Stem uit Suriname

Shylina Lingaard ziet de deelname als “een belangrijke stap in de regionale samenwerking en bewustwording van collectieve rechten, rollen en uitdagingen van Inheemse vrouwen.”

Dorpshoofd Margriet Biswane benadrukt:
“Vrouwen in het Amazonegebied ervaren dezelfde uitdagingen – als vrouw, als leider en als beschermer van hun grondgebied. Deze reis heeft bevestigd dat wij niet alleen zijn in onze strijd: hun stem is van mij, en mijn stem is van hun.”

Historische stap in Brazilië

In Brazilië markeert deze regeringsperiode een historisch keerpunt: voor het eerst is er een Ministerie voor Inheemse Volken, geleid door een vrouw – Sônia Guajajara. Haar leiderschap symboliseert hoop, kracht en een nieuwe fase in de erkenning én versterking van de rechten van Inheemse volken en vrouwen wereldwijd.

Het bericht VIDS vertegenwoordigt Suriname bij IV Mars van Inheemse Vrouwen in Brasília verscheen eerst op VIDS.

Tijdens deze bijeenkomst kwamen experts, beleidsmakers, maatschappelijke organisaties en vertegenwoordigers van gemeenschappen uit de regio samen om de gevaren van kwikgebruik in de kleinschalige goudwinning te bespreken. Hoewel het gebruik van kwik verboden is, blijft de illegale handel voortbestaan en vormt die een ernstige bedreiging voor mens en milieu.

De gezondheidsrisico’s van kwik kwamen sterk naar voren, vooral voor gemeenschappen die in de nabijheid van goudwinningsgebieden leven. Daarnaast werden duurzame, alternatieve methoden voor goudwinning zonder kwikgebruik gepresenteerd. De conferentie bood een waardevol platform voor kennisdeling en samenwerking, met als doel een gezondere en veiligere toekomst voor de Guiana’s.Voor VIDS is het van groot belang om actief deel te nemen aan bijeenkomsten over kwikvrije goudwinning, omdat deze direct invloed hebben op de Inheemse gemeenschap. Door het gebruik van kwik raakt het rivierwater ernstig vervuild, met alle gevolgen van dien voor mens, natuur en cultuur. Daarom is het essentieel dat de overheid VIDS hierbij structureel betrekt.

Het bericht VIDS volgt regionale ontwikkelingen rond kwikvrije goudwinning in de Guiana’s verscheen eerst op VIDS.

Hij benadrukt dat de Inheemse volken niet aan de zijlijn mogen staan wanneer het gaat om het beheren van gebieden die voor hen heilig en cultureel belangrijk zijn. “Free, Prior and Informed Consent” (Vrije, Voorafgaande en Geïnformeerde Toestemming) is geen gunst – het is een recht. Dat betekent dat Inheemse gemeenschappen eerst, volledig geïnformeerd en zonder druk, moeten kunnen meebeslissen voordat een gebied op de Werelderfgoedlijst komt of wordt aangepast.

Max verwees ook naar een belangrijk rapport dat werd opgesteld na een expertbijeenkomst in Genève (januari 2024). Dit Outcome Document bevat aanbevelingen vanuit Inheemse gemeenschappen wereldwijd en is nu officieel ingediend bij het Werelderfgoedcentrum. Het zal binnenkort beschikbaar zijn via de website van het Forum en hopelijk ook via UNESCO zelf.

Het bericht Statement namens Inheemse Volken bij UNESCO Wereld Erfgoed Vergadering verscheen eerst op VIDS.

1. Positie Inheemse vrouw

Inheemse vrouwen zijn vertegenwoordigd in verschillende leiderschapsrollen en hebben bewezen in staat te zijn bijdragen te leveren aan besluitvormingsprocessen op dorpsniveau. Inheemse vrouwen zijn sterk, krachtig en onafhankelijk en hebben een groot gevoel van verantwoordelijkheid voor hun taken. Anderzijds maken zij hun rol en positie kwetsbaar, en krijgen zij minder kansen. Zij zijn beperkt in het deelnemen aan activiteiten – vooral wanneer deze in Paramaribo zijn – met name vanwege de kosten, de verantwoordelijkheden die zij dragen voor de zorg van het gezin en het gebrek aan medewerking van hun partner. Het vormt vaak een obstakel voor vrouwen om zichzelf verder te ontwikkelen. Aanpak van huiselijk geweld en de oorzaken daarvan en financiële zelfstandigheid genieten daarom prioriteit.

2. Besluitvorming en Leiderschap

Voorbeelden demonstreren dat inheemse vrouwen vaker besluiten hebben afgedwongen ter bescherming van de gemeenschap en haar natuurlijke. Door wilskracht en doorzettingsvermogen zijn sommigen in staat geweest uit de slachtofferrol op te staan en de positie in te nemen van de besluitvormer en vechter. Beter gebruik maken van rolmodellen, uitwisseling tussen dorpen, en voorbereiding van jongeren in een vroeg stadium, zijn de eerste stappen die de vrouwen hierbij willen nemen.

3. Netwerken

Inheemse vrouwen moeten elkaar nog meer dan nu het geval is ondersteunen door vaker en bewuster samen te werken. Goed gestructureerde netwerken met heldere doelen en functies kunnen inheemse vrouwen versterken in kennis en vaardigheden. De vrouwen willen graag hun identiteit als voorvechter versterken en een actief platform vormen om actief en waakzaam te blijven.

4. Ondernemerschap onder inheemse vrouwen

Voor succesvol ondernemerschap, gericht op continuïteit en groei, is samenwerken op dorpsniveau en het delen van ervaringen en kennis essentieel. Obstakels zoals transport en toegang tot startkapitaal en afzetmarkten, kunnen gemakkelijker overwonnen worden door samenwerking en door ondernemerschap dat is gebaseerd op training en planning. Prioriteitsgebieden zijn: stimulering en ondersteuning, ondernemerschap via motivatie en training sessies voor promotie en productverbetering, en het creëren van faciliteiten voor groei en opstarten van ondernemingen.

5. Leefwijze en gebruik van de natuur

Inheemse vrouwen maken zich ernstig zorgen over Moeder Aarde. Het wettelijk erkennen van onze collectieve grondenrechten is essentieel om misbruik en uitbuiting van onze natuurlijke hulpbronnen door derden tegen te gaan. Vrouwen zullen gezamenlijk hun stem sterker laten horen voor bewustwording. Erkenning van het voorouderlijk collectief erfgoed, herstel van de fysieke en spirituele verbondenheid met het woon- en leefgebied, netwerken om krachten te bundelen en capaciteitsopbouw, genieten hierbij prioriteit.

6. Geweld in inheemse gemeenschappen

Vrouwen onderkennen de verschillende vormen van geweld in hun gemeenschappen en onderstrepen dat elke vorm van geweld onacceptabel is. Faciliteiten in Paramaribo zijn vaak niet toereikend en ontoegankelijk voor vrouwen in inheemse dorpen. Eigen initiatieven moeten daarom worden versterkt. Prioriteiten zijn: bewustzijnsverbetering, training en begeleiding van het hele gezin en versterking van de traditionele rol van dorpsbesturen in het voeren van gesprekken met gezinnen.

Het bericht Eerste Vrouwenconferentie Inheemse vrouwen uit 6 VIDS-regio’s verscheen eerst op VIDS.