Op 11 september vond in het Inheems dorp Pikin Poika een presentatie plaats over de onderzoeksresultaten van de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) naar de vissterfte in de Saramaccarivier. De bijeenkomst vond plaats op verzoek van de dorpen langs de Saramaccarivier en werd georganiseerd door het ministerie van Olie, Gas en Milieu (OGM), de NMAen de Milieu-inspectie. Het traditioneel gezag en vertegenwoordigers van zowel Inheemse als Tribale dorpen langs de Saramaccarivier waren uitgenodigd om kennis te nemen van de resultaten en vragen te stellen, alsook hun opmerkingen kenbaar te maken, aan de autoriteiten.
Milieuverontreiniging vastgesteld
Uit de presentatie van het onderzoeksrapport blijkt dat in het Maripastongebied sprake is van milieuverontreiniging. Daarbij zijn onder andere verhoogde concentraties arseen en kwik vastgesteld. De Moeroekreek stroomt door dit gebied en mondt uit in de Saramaccarivier, waardoor de giftige stoffen zich via het watersysteem verder zijn gaan verspreiden.
De onderzoeksresultaten laten zien dat de vissterfte samenhangt met blootstelling aan giftige stoffen. Hoewel geen definitief causaal verband kon worden vastgesteld, bestaat er volgens het rapport een sterk vermoeden dat cyanide een rol heeft gespeeld. Ook blijkt uit de beschikbare gegevens dat de waterkwaliteit en vispopulatie nog niet aantoonbaar zijn hersteld. De NMA benadrukt daarom het belang van voortdurende risicogerichte monitoring en preventief milieutoezicht.
Voorzorgsmaatregelen blijven noodzakelijk
De NMA adviseert om de voorzorgsmaatregel “geen consumptie van vissen en rivierwater uit het getroffen gebied” te handhaven totdat aanvullend onderzoek en vervolgmonitoring aantonen dat de waterkwaliteit is hersteld en aan de geldende normen voldoet.
Het getroffen gebied zal duidelijkijker gemarkeerd worden, de aanwezigheid van verontreinigende stoffen in vissen, water, bodem en sediment zal verder gemonitoord worden waarbij onder meer gelet zal worden op vismigratie en de culturele betekenis van de rivier.
Traditioneel gezag uit zorgen over gevolgen voor gemeenschappen
Na de presentatie kregen het traditioneel gezag en overige vertegenwoordigers uit de verschillende dorpen de gelegenheid om vragen te stellen en hun zorgen en aandachtspunten naar voren te brengen. Daarbij werd kritisch stilgestaan bij de gevolgen van de verontreiniging voor het dagelijks leven, de voedselzekerheid en het levensonderhoud van de gemeenschappen langs de rivier.
Er werd onder meer gevraagd of er een gezondheidscampagne kan worden opgezet waarbij bewoners worden getest op mogelijke blootstelling aan verontreinigende stoffen. Ook werd de vraag gesteld of dieren die uit de rivier drinken, onderzocht kunnen worden, en of de beschikbare informatie breder zal worden gedeeld met de Surinaamse samenleving , en niet uitsluitend met de direct getroffen gemeenschappen, omdat het iedereen raakt.
Daarnaast willen de vertegenwoordigers duidelijkheid over de maatregelen die worden genomen tegen de bedrijven die mogelijk verantwoordelijk zijn voor de vervuiling, en over de concrete ondersteuning die de regering aan de getroffen gemeenschappen zal bieden.
Oproep tot concrete ondersteuning en betrokkenheid
Het traditioneel gezag benadrukte dat de gevolgen van de vissterfte en de verontreiniging een grote impact hebben op de gemeenschappen. Er werd daarom opgeroepen tot concrete hulp van de regering, zodat mensen in hun eerste levensbehoeften kunnen blijven voorzien en hun bestaanszekerheid niet verder in gevaar komt.
Ook werd opnieuw het belang benadrukt van tijdige en daadwerkelijke betrokkenheid van Inheemse en Tribale gemeenschappen bij besluiten over activiteiten en concessies in hun woon- en leefgebieden. Het traditioneel gezag gaf aan dat het noodzakelijk is dat gemeenschappen vooraf worden geraadpleegd, zodat dergelijke milieuproblemen zoveel mogelijk worden voorkomen en hun rechten, gezondheid en bestaanszekerheid worden gewaarborgd.
